Tag Archives: Evdeyken Deplasmanda

Futbolun Bir Adım Ötesinde: Evdeyken Deplasmanda

Evdeyken_Deplasmanda

2018 Dünya Kupası’nın, dünyanın her yerinde gündemin birinci maddesini oluşturduğu şu günlerde Monokl Yayınları tarafından, özellikle Dünya Kupası özelinde futbola ilgi duyanların son derece keyif alacağı bir kitap sürüldü piyasaya: Evdeyken Deplasmanda. Kitap, dilimize yine Monokl Yayınları tarafından kazandırılan Kavgam serisi ile tanınan Karl Ove Knausgaard ile İsveçli yazar Fredrik Ekelund arasındaki mektuplaşmalardan oluşuyor. Mektuplar, 10 Haziran 2014 ile 14 Temmuz 2014 tarihleri arasında geçiyor. Yani yaklaşık olarak 2014 Dünya Kupası’nın düzenlendiği tarihler bunlar. Hâl böyle olunca yazışmaların ana temasını da futbol oluşturuyor tabi.

11 Haziran tarihli ilk mektubunda, “Yarın Dünya Kupası başlıyor. İple çekiyorum,” diyor Karl Ove ve ekliyor, “Kupaları hep televizyonda izledim, asla gerçekten görmedim ve bunun böyle sürmesini istiyorum, bu kitabın çıkış noktası burası, öyle değil mi?” Bu cümle, o sıralarda kupayı takip etmek için Brezilya’da olan Fredrik Ekelund ile aralarındaki maddi mesafeyi de gösteriyor bize. Birinin coşkuyu her şeyiyle yaşadığı Brezilya’dan, diğerinin ise büyülü ekrandan takip ettiği kupa sohbetleri sadece futbolla da sınırlı kalmıyor tabii. Özel yaşamları, gündelik hayatları, aile ilişkilerine dair geçmişlerinden bugünlerine pek çok konu yer alıyor bu mektuplarda. Yazışmaların çoğu da bir şekilde futbola bağlanıyor. Mektuplar, izlenen maçların önemli anlarına yapılan vurgular ya da oynanacak maçlara dair tahminlerle sonlanıyor. İki yazar da futbolun –istesek de istemesek de- hayatın önemli bir parçası olduğu konusunda hemfikir. Bu yüzden sohbet zaman zaman farklı alanlara ve konulara kaysa da bir şekilde futbola ve o an için en önemli gündem maddesi olan Dünya Kupası’na dönüyor. Geçmiş kupalarla mukayeseler, favoriler, tahminler… En önemlisi de endüstriyel futbolla birlikte değişen ve dönüşen futbol algısı, sık sık tartışmaya açılıyor. 2014’te Brezilya nüfusunun azımsanmayacak bir kısmının Dünya Kupası’na ev sahipliği yapan Brezilya’da, ekonomik gidişatının kötü olduğu ve bir kupaya ev sahipliği yapmanın ülkenin öncelikli meselesi olmadığı düşüncesiyle tepki gösterdiğini de unutmamak gerek.

5 Temmuz 2014 tarihli mektubunda, vakit geçirdikleri bir mekânda, Brezilya’daki bir dostunun kızı olan Helena tarafından sarf edilen cümleleri “2018 Rusya, Putin. 2022 Katar. FIFA faşizmi de giderek kötüleşir büyük olasılıkla. Bu Dünya Kupası –şimdi oynanan– en son büyük futbol eğlencesi. Gelecekte insanlar, futbol tarihinin şahikası diye dönüp buraya bakacak. Hiçbiri bunu geçemeyecek.” şeklinde aktarıyor Fredrik Ekelund. Bu cümleler aynı zamanda futbol kültürünün nasıl değiştiğinin de bir göstergesi, bir özeti âdeta. Paranın gücünün hissedildiği her alaan gibi futbolun içeriği de değişiyor artık. Fakirlerin oynayıp zenginlerin izlediği futbol maçları için durum tam tersi bir boyutta. Sıfırdan var olurken bir “işçi takımı” hüviyetinde olan Liverpool futbol takımı için taraftarları hâlâ “You’ll never walk alone” diye tezahüratlarda bulunuyor olsa da bu, takımın sermaye sahibi iş adamlarının elinde “başka” bir şeye dönüştüğü gerçeğini değiştirmiyor. Keza diğer pek çok futbol kulübü için de geçerli bu tabii. Paranın ve siyasetin nüfuzunu artık ciddi şekilde hissettirdiği futbol kulüpleri, iyiden iyiye bir “A.Ş.”ye dönüşmüş vaziyette. Karl Ove Knausgaard ve Fredrik Ekelund’un yazışmaları da hem bu duruma eleştirilerini hem de her şeye rağmen futbolun o çocuksu ve amatör ruhundan zevk almaya çalışan iki adamın nostaljisini dile getirdikleri mektuplar. Dünya siyasetinden kültürler arası etkileşime, gündelik hayat pratiklerinden küresel ekonomiye kadar pek çok konunun futbol ile kesiştiği bu mektuplar, sadece Dünya Kupası tarihi üzerine değil; aynı zamanda futbolun diğer pek çok alanla ilişkisi üzerine de düşünmeye itecek okuru. Kitabın son satırlarını okuduğunuzda ise aklınızda kalan tek şey şampiyonun kim olduğu olmayacak.

___________________________________________________________
* Arka Kapak, 34. Sayı, Temmuz 2018.