Bisiklet-102: Bisikletten Üst Düzey Performans Alabilmenin Birkaç Yolu

17799705caaa746d17c785001054869c

Bisiklete dair daha önce Bisiklet-101 başlığıyla bir yazı hazırlamıştım. Bu yazıda daha önce bisikletle tanışmamış olan arkadaşlar için birkaç kısa hatırlatma vardı. Ne tip bisiklet almalıyım, nelere dikkat etmeliyim vs. gibi basit şeyler. Bu yazıda da bisikletinizden iyi bir performans alabilmeniz için nelere dikkat etmelisiniz, biraz bunlara değinmeyi düşünüyorum. Mutlaka işinize yarayacaktır.

*

Ekran Resmi 2017-08-10 14.52.07

Doğru kadro boyu nasıl ölçülür. İşte benim kişisel verilerim. Aşağıdaki linkten ilgili web sayfasına ulaşıp siz de kadro boyunuzu öğrenebilirsiniz.

1. Doğru Kadro ve Jant Boyu:
Aslında bu konuya bir önceki yazıda çok kısa değinmiştim. Doğru kadro tercihi sizin performansınızı büyük ölçüde etkileyecektir. Eğer boyunuza ve iç bacak uzunluğunuza uygun kadro boyunda bir bisikletiniz yoksa, sürüşten keyif almak bir yana dursun, sürüşünüz eziyete dönüşebilir. Kadro boyunu hesaplamak için çok hoş bir sayfa var. ŞURAYA TIKLAYARAK boyunuzu ve iç bacak boyunuzu ilgili alanlara girdikten sonra kadro boyunuzu hesaplayabilirsiniz. Örneğin benim boyum ortalama olarak 180 cm. İç bacak boyumsa 80 cm civarı. İlgili alanlara girdiğimde karşıma kadro boyumun 54 cm olduğu çıkıyor. Gerçekten de kullandığım bisikletin kadro boyu 54. Bir diğer husus da jant. Jantlar piyasada en fazla 26 ve 28 olarak görülüyor. Kadro boyu ile orantılı bir şekilde ilerler ve kadro ile jant birbirini destekler. Mesela boyunuz 180 cm ise ve 54 cm bir kadro kullanıyorsanız jant da 28 olmalıdır. Bu arada dağ bisikletleri ve yol bisikletleri için farklı kadro boyları karşınıza çıkabilir. Buna da dikkat etmek gerek. Yani kadro boyunuzu etkileyen bir diğer etmen de hangi tip bisiklet kullanacağınız. Bu arada ŞURAYA TIKLAYARAK da kadro boyunuzu nasıl hesaplayacağınızı bir başka şekilde görebilirsiniz.

*

 

original

Pedala basmanın da düzgün şekli mi olur demeyin. Performansınızı büyük ölçüde etkiliyor bu durum.

2. Pedala Doğru Basmak:
Belki de bazılarınız ne alaka yahu, pedal işte, bas geç diyebilir. Ama öyle değil. Şayet pedala ayağınızın doğru yeriyle basmazsanız, daha çabuk yorulacak ve bacaklarınız bir süre sonra pedal çeviremeyecek hale gelecektir. Yukarıdaki görselde de görüldüğü üzere pedala basmanız gereken nokta ayak parmaklarımızın başlangıç kısmı. Kitaplığınızın en üst rafından bir kitap almanız gerek ve uzanıp alacaksınız. Nasıl hareket edersiniz? Ayak parmaklarınızın üzerine kalkarak değil mi? Tam şimdi deneyin hadi, evde yüksek bir yerden bir şey almak için ayağa kalkın. En kötü ihtimal salondaki avizeye uzanın. Demek istediğimi anlayacaksınız. İşte orası, aslında ayağımızın en güçlü ve maksimum kuvvet uygulayabileceğimiz noktası. Bu yüzden pedala görselde de görülen noktadan basarsanız, hem daha az yorulur hem de daha keyifli bir sürüş çıkarırsınız. Bu arada yukarıdaki görselde profesyonel bir bisikletçi var ve bisiklet ayakkabısı kullanıyor. Kilitli pedal denilen pedal tipleriyle birlikte kullanılan ayakkabılar da pedala tam olarak bahsettiğimiz yerden kilitlenir. Eee, fizik bu işte. Bilim yalan söylemez.

*

How-to-properly-adjust-the-bike-saddle-height1

Doğru sele yüksekliği hayat kurtarır.

3. Sele (Koltuk) Yüksekliği:
Sele yüksekliğini yanlış ayarlamanız sürüş esnasında ve sonrasında yoğun sırt ve bel ağrıları çekmenize sebep olabilir. Selenizi doğru ayarlayabilmeniz için pedallardan herhangi biri yere tam paralelken, ayağınızın topuğa yakın kısmını (bu arada ayak kemiklerinin isimlerini bilmediğimi de şu anda fark etmiş oldum) pedala oturtup, bacağınızın 180 derece açık olmasına dikkat etmeniz gerek. Yüksek sele belinizin ve kalçanızın sürüş esnasında yalpalanmasına; alçak sele de bacağınız tam olarak açılmadığı için bacak ve dolayısıyla bel ile sırt ağrısı çekmenize sebep olabilir. Konuyla ilgili YOUTUBE’DA ŞÖYLE KISACIK VE ÇOK AÇIKLAYICI BİR VİDEO VAR DİLERSENİZ BURAYA TIKLAYARAK doğru sele yüksekliğinin nasıl ayarlanacağını görebilirsiniz.

*

 

maxresdefault

Pek çok lastiğin üzerinde ne kadar hava basmanız gerektiği yazılıdır.

4. Doğru Lastik Basıncı:
Bisiklette doğru lastik basıncının azımsanamayacak derece bir önemi var. Performansınızı direkt olarak etkiliyor. Hatta bu konu düşündüğünüzden daha da ayrıntılı. Yol bisikletlerinde ayrı, tur bisikletlerinde ayrı, dağ bisikletlerinde ayrı hava basıncı değerleri var. Örneğin yol bisikletlerinde lastikler elle dokunduğunuzda sıkamayacağınız derede sert, taş gibi olmalı. Dağ bisikletlerinde ise daha yumuşak basınçlı lastikler kullanılıyor. Bunların çeşitli sebepleri var tabi ama çok ayrıntıya girmek istemiyorum. YouTube’a “doğru lastik basıncı” gibi bir şeyler yazarsanız karşınıza çeşitli videolar çıkacaktır. Mesela bir tanesini ben buraya koyayım, siz de merak ederseniz ŞURAYA TIKLAYARAK ulaşın. Bu basınçların da tabi ki rakamsal değerleri var. Hatta bazı lastiklerin üzerinde yukarıdaki görselde de göreceğiniz üzere ne kadar hava vurmanız gerektiği yazar. Temel vurgu: Lastiklerin çok çok önemli olduğu. Öyle ki sadece performansınızı değil güvenliğinizi de etkileyecek derecede önemli bu lastik basıncı konusu.

*

Meseleyi şimdilik burada bırakıyorum. Tabi ki performansınızı etkileyecek başka unsurlar da var. Aklıma geldikçe yazacağım. Ama temel olarak yukarıdaki bilgiler, ilk etapta keyifli bir sürüş yaşamanızı ve yorulmadan eve dönmenizi sağlayacaktır. Herkese kazasız belasız sürüşler dilerim. Unutmayın: Bisiklet varsa, problem yok.

ad0e2c0ba952c67e1ca4cf8cbecc5b11

Reklamlar

J. M. Coetzee – David Attwell Konuşması*

JM-Coetzee

Öncelikle, aldığınız ödülden dolayı sizi içtenlikle tebrik ederim. (Nobel Ödülü’nü kastediyor.)

Teşekkürler.

 

Sizce hem kişisel hem de geniş anlamda Nobel’in önemi nedir?

Edebiyat ödülünün mantığı, yazarın, yaptığı iş sayesinde bir bilge olarak görüldüğü zamanlara dayanıyor. Herhangi bir kuruma bağlı olmadığı için hem içinde bulunulan dönem hem de ahlaki değerler hakkında son sözü söyleyebilecek bir bilge.

 

Şimdi sizi neler bekliyor?

Daha şimdiden seyahat ve konferans davetleri almaya başladım bile. Zaten bana göre edebî şöhretin en tuhaf yanı da o ya. Kendini bir yazar ve hikâye anlatıcısı olarak ispatlarsın, sonra da insanlar, konuşmalar yapman ve dünya hakkındaki görüşlerini anlatman için sana yana yakıla davetlerde bulunurlar.

 

Doubling the Point’ten bu yana, hem otobiyografi türünde eserler verdiniz hem de türün kendisi hakkında yazdınız. Bunlar arasında daha az bilinen “Homage”da [sadakat] Rilke, Musil, Pound, Faulkner, Ford Madox Ford ve Beckett’ın üzerinizdeki etkilerinden bahsetmiştiniz. Bunlar, edebiyat otoriteleri tarafından herhangi bir akım altında toplanan isimler değil, ama demek ki sizin için bir topluluk olarak belli bir anlam ifade ediyorlar. Burada asıl dikkat çekici olansa onlarla olan derin bağınız. Birinin başka yazarlardan alabileceğinin, “fikirler” değil, özetle “tarz” olduğunu ifade ediyorsunuz. Peki o zaman, kendinize göre yan yana getirmiş olduğunuz bir yazarlar grubu, sizin için bir isimler silsilesinden ziyade bir yaşama biçimini mi ifade ediyor?

Bahsettiğiniz makale aslında ders verdiğim günlerden kalma bir yazı. Yakın okuma yapmaya değmez bence. Çünkü etkilendiğimi söylediğim kişiler aynı akımdan değiller. Kişinin üzerinde en çok etki bırakan yazarlar, genellikle daha etkileyici olan gençlik yılları hakkında bir şeyler okuduğunuz yazarlar oluyor. O yazarların gençlik yıllarında yazdıkları eserler de kişiyi en fazla etkileyen kitaplar oluyor. Musil’i ele alalım örneğin. Beni gençken etkileyen, kesinlikle Niteliksiz Adam değildi, daha önce yazdığı, daha kanlı canlı hikâyeleriydi. Beckett’a gelince, 1952’den önce yazdığı eserlerdi beni en çok etkileyen, sonrasındakiler değil.

Yazıda bir sorun daha var. Bazı edebiyat eserleri vardır, üzerinizdeki etkisi güçlü ama dolaylıdır. Çünkü doğrudan taklit etmezsiniz belki ama tüm bir kültür aracılığıyla ulaşır size. Wordsworth aklıma gelen ilk isim. Eserlerimde Wordsworth’ün düşünce veya yazma  tarzının etkisini görmüyorum ama buna rağmen Wordsworth, insan ve doğayla ilişkisi hakkında yazdıklarımda hep var.

Sorunuza dönersek, insan kendi yarattığı bir listede, deneyime karşı oluşturulan bir cevap tarzı veya daha temkinli söylersek, kendi cevaplarını teyit etme yolları buluyor.

 

Aynı makalede, “Bazı dönemler ve yerler, yarattıkları zorluklarla başa çıkabilen yazarları öne çıkarır, bazıları çıkarmaz” diyorsunuz. Tahminen, birinin edebiyat formasyonu o kişiyi yaşayacağı zorluklara hazırlıyor, olur da hazırlayamazsa da, bu kez kişi duruma uyum sağlıyor. Oluşturduğunuz kişisel ‘antolojinizle’ Güney Afrika arasındaki ilişkiyi düşündüğünüz oldu mu hiç? Geriye dönüp baktığınızda, bu ilişki eserlerinizde kendini ne şekilde gösterdi sizce?

Dışarıdan bakıldığında tarihsel bir örneklem olarak görülen ben, Hıristiyan takvimiyle 16. yüzyılda başlayıp 20. yüzyılın ortasına uzanan Avrupa’nın o geniş yayılmacı hareketinin geç bir temsilcisiyim aslında. Bu hareket, Amerika ve Okyanusya kıtalarındaki işgal ve yerleşme emellerini aşağı yukarı gerçekleştirdi ama Asya’da tamamen, Afrika’da ise kısmen yenilgiye uğradı. Bu hareketi temsil ediyorum çünkü entelektüel birikimim kesinlikle Avrupalı, Afrikalı değil. Ben ayrıca, ırkçı rejimden en çok fayda sağlaması tasarlanan Güney Afrikalı bir neslin de temsilcisiyim aynı zamanda.

 

Arkaplanında bir zulüm tarihi yatan bu hezimete uğramış ya da uğramakta olan sömürgeci hareketin temsilcisi ile kendisine bir yer açmak istediği ama yapamadığı bölge ve insanları arasındaki doğru ilişki biçimi ne olmalıdır?

Bu sorunun cevabından emin değilim. Bence bunu soyut terimlerle cevaplandırmaya çalışmaktansa, ömrüm yettiği kadarıyla, bunu yaşamaya çalışmak daha üretken oldu ve öyle de olacaktır. Bu soruyu “yaşamak” dediysem, sadece günlük yaşamda değil, eserlerimde de yaşamayı kastediyorum.

Gördüğünüz gibi, kurgu yaratmayı, yani fantezi icat etmeyi ve geliştirmeyi, bir tür soyut düşünce olarak görmüyorum. Aklın faydasını da inkâr etmek istemem tabii ama bazen insan sadece akılla bir yere varamadığında, sezgilerini devreye sokar.

 

Az önce bahsettiğiniz, Avrupa’nın yayılmacı hareketi içerisinde, 20. yüzyılın başı ve ortasının estetik anlayışı özellikle etkin olmuş gibi duruyor. Siz bu gelenek içerisinde kendi markanızı yarattınız. Belki de yazılarınızın büyük çoğunluğunu yazdığınız Güney Afrika’dan, eserlerinizde büyük yer tutan ıstırabı ve beden algısını almış olmanızdan kaynaklanıyordur bu. Bir başka örnek de, – etik ve estetik anlayışı bakımından – farklılıkla, ötekilikle yaşamanın ne demek olduğuna dair sizin getirdiğiniz açıklama. Bu anlamda, sizin yazdıklarınız, insanların iletişimsizliğini ele alan geleneksel metinlerden çok daha zorlayıcı. Başka başarılarınız da var elbette. Zaten bunları İsveç Akademisi gözlemlemiş ve takdir de etmiş.

İsveç Akademisi’yle ilgili söyledikleriniz hakkında bir şey söylemek bana düşmez. Ama madem Samuel Beckett’ın üzerimdeki şekillendirici etkisinden bahsettiniz, şunu söyleyeyim o zaman. Beckett elbette yüksek modern veya daha doğrusu, ilk postmodernlerden görülebilir. Beckett, Afrika’yla hiçbir bağı bulunmayan bir İrlandalı ve de bir Avrupalı’ydı. Ancak Athol Fugard gibi duyarlı ve yetenekli bir oyun yazarının elinde, Beckett Güney Afrika’ya aktarılabilir, öyle ki neredeyse bir yerli gibi gösterilebilir. Peki bu ne anlama geliyor? Sanat tarihinin, aslında çitler ve sınırlar arasında durmaksızın süren çapraz-döllenmenin tarihi olduğunu.

 

2003 yılında Booker aday adayı olan Elizabeth Costello adlı romanınızın aynı adı taşıyan başkarakterinde bir kendinden şüphe etme meselesi var, bu da “Francis Bacon’a, Elizabeth, Lady Chandos’un Mektubu” adlı bölümde doruğa ulaşıyor. Elizabeth’in mektubu onu bir kriz duygusuna itiyor, daha doğrusu felakete. Çünkü mektubun tarihi 11 Eylül (1603)! Daha doğrusu Elizabeth, metinden kendini yadsıyarak ayrılıyor. Şunu mu söylemek istiyor? Edebiyat yaşamı sonuçta “uçtaki ruh” için bir çıkış veya rahatlama sağlamaz.

Benden eserlerimi yorumlamam istendiğinde, genellikle buna direnirim. Kurgunun ne söylediğini açıklamanın daha iyi, daha açık ve kısa bir yolu varsa, o zaman kurguyu ıskartaya çıkaralım, olsun bitsin… Elizabeth, dilin sınırları dahilinde yazdığını iddia ediyor. Eğer koştur koştur onun peşine düşüp, yeterince zeki olmadığı için ifade etmek isteyip de edemediklerini açıklamaya kalksam, ona hakaret etmiş olmaz mıyım? 1 Mayıs gibi 11 Eylül de bazı insanlar için çok önemli, bazıları içinse sıradan bir gün sadece.

“Uçtaki ruh” için en iyi yaşam tarzının ne olduğuna gelince, az önce “yazın hayatı” dediğiniz şey, ya da bize varlığımız üzerine kafa yorma araçlarını sağlayan başka herhangi bir yaşam tarzı – fantezi, göstergeler, hikâye anlatımı – bana iyi geliyor. İyi derken, etik anlamda sorumluluktan bahsediyorum.

____________________
J. M. Coetzee ile David Attwell’in yaptığı bu röportaj  İsveç Dagens Nyheter gazetesinde yayımladı. Metin, 11 Ekim 2009’da Taraf Pazar’da Türkçeye çevirilerek aktarıldı. İlgili gazeteden olduğu gibi alınmıştır.


Günce: 12 Temmuz Çarşamba

yascca7lc4b1.jpg

Kaygıdan bahsediyoruz: Belki kaygı, canlı olduğumuzu hissetmemizi sağlayan en özel duygulardan. İçgüdüsel. Kaygı bizi harekete geçirir. Her anlamda. Ama kaygı ile korku arasında da ince bir çizgi var galiba. Bunu nasıl ayırt etmeli?

*

2014’te çıkan bir öykü kitabını okuyorum şu sıra. İsmi lazım değil. Konumuz o değil çünkü. İçinde her türden pek çok yazım hatası var. Bu kitabın editörü, bir başka öykücü, hem de öykülerini sevdiğim öykücülerden biri. Bir adım daha atalım, kitabın bir de redaktörü var. Mesele ne? Mesele şu: Muhtemelen bu iki arkadaş da kitabı okumayıp şöyle bir üstünden geçmişler. Öyle yazım hataları var ki ilkokul çocuğu yapmaz. Kitaptaki öyküleri de belli ölçüde beğendim doğrusu. Buna rağmen hatalar öyle fazla ki bir süre sonra öykülerden kopup hataların altını çizerken buldum kendimi. Muhtemelen uygun bir dille yayınevine de iletirim bu durumu. Her neyse. Durumun özü: Memleket işini kötü yapan insanlarla dolu. İşinizi kötü yapmaktansa o işe hiç bulaşmasanız daha iyi olacak. Editör, yani öykücü kişi bir başka öykücü arkadaşına, evet bir de arkadaşlar, bu kötülüğü yapmaz. Meslek ahlakı diye bir şey olmalı. Ben yine de kimseye ahlaksız demiyorum ama bunu bir düşünelim.

*

“Kral çıplak!” diye bağırmak değil mesele. Belki çıplaktır ve bağırmıyoruzdur; belki çıplak değildir ve yanlış bir sesi haykırırız. Ama şunu söylüyorum: En azından “Kral çıplak olabilir mi acaba?” sorusunu zihnimizden hiç çıkarmayalım. Sorular, dünyamızı zenginleştirir. Sorarak bir yolda yürürüz. Yol illaki bir yere de çıkarır ama mühim olan, bu anlamda ve burada, yolda yürümek. Yani soru sormak. Soruları zihnimizden çıkarmamak. Soruyorum: Kral çıplak olabilir mi?

*

Okuma listeme yeni bir kitap eklendi bugün. Dostum ve hocam dediğim arkadaşım alıp hediye etti ve  bu yaz mutlaka oku dedi. Not düşelim: Peter Berger‘den “Sosyolojiye Çağrı” (İletişim Yayınları).


Günce: 30 Haziran Cuma

tree-dawn-nature-bucovina-56875

Bazı anları sadece yazarak kurtarabiliriz gibi geliyor bana.

*

Çocukluğumda birkaç kere günlük tutmaya çalıştım. Dağınıklığım o zamanlardan belliydi. Pek başarılı olamadım. Yazdıklarım da pek matah şeyler olmadı ya da fazlasıyla çocukça oldu. Belki de çocukluğun bu yönü güzeldir. Hiçbir kaygı gütmeden bir şeyleri sadece yapıyor olmak için yapma güzelliği… Hayatımızın ilerleyen zamanlarında, yani artık büyüdükçe ve hatta yaşlandıkça, bu histen uzaklaşıp eylemlerimizin merkezine daha az duygu daha fazla kaygı yerleştiriyoruz. Kendimiz için yaptığımız birtakım eylemleri, kendimize rağmen ve başkaları ne der diye yapmaya başlıyoruz. Bu, kendimiz olmaktan uzaklaştığımız anlamına geliyor. Başka birine dönüşüyoruz. Ama kime?

*

Pohpohlayarak edebiyat olmaz. Olur belki ancak kalmaz. Şu isim, bu isim… Dolanıp duruyor ortalıkta, görüyorum. Görüyorsunuz. Bazı okumadığım yazarları sırf o pohpohlamalardan aldığım referansla okuyorum. Vakit kaybı… Bence daha çok düşünmeli, daha az eylemeliyiz. Düşünsel sağlam bir zemine oturmamış eylemler, ufalanmaya ve yok olmaya mahkumdur. Gibi geliyor bana. En azından şimdilik.

*

Hüseyin Kıran’ın “Dağ Yolunda Karanlık Birikiyor”u geldi aklıma şimdi, o kadar karşıma çıkmıştı ki. Temel meselesi dili kullanmak. Dilin zeminini yerinden oynatmak. Kurgusal bakımdan çok üst düzey bir alegori yok, ama iyi metin. Dil olarak, kendine has ama yorucu. Yoruldum. Bazı yerler o kadar zorlama ki metnin bütünlüğünden kopuyor okur. Bu kadarına gerek var mıydı diye sordum kendime çünkü doğal değil. Dili fazla zorlayınca doğallığı ortadan kalkıyor ve yerleştiği yapaylık, anlatıyı zedeleyecek kadar hırpalayabiliyor. Yine de bu tip deneysel anlatı biçimlerine ihtiyacımız var gibi. Pohpoh deyince neden Hüseyin Kıran geldiyse aklıma… Bir not daha: “Benim Adım Meleklerin Hizasına Yazılıdır”ı 30-40 sayfa okuyup bir kenara koymuştum.

*

Coetzee, geç okumaya başladığım, harika bir yazar. Zararın neresinden dönersen kârdır. Bir tavsiye olarak burada dursun.

*

Mutlaka bir amacı olmalı insanın. Evvela kendisi için. Bütün başka kaygılardan uzak. “Rutin” ile “sıradan” arasında büyük bir fark var. Sıradan olmayın. Sıradan insan, sıradan olan diğer her şey gibi yok olur gider. Bir amacın bayrağını taşımak gerekli. Bir şeye inanarak yaşamak… En az bir şeye. “Bir söz söyle, bir şiir oku, bir taş at,” mı diyordu Malcolm X? Evet, hiçbir şey yapamıyorsan çığlık at ama anlamlı bir çığlık. Sesin büyüsün. Çünkü eğer tutkuyla yapıyorsan gerçekleştirdiğin eylemi, bir çocuk yetiştirmekle bir ağaç yetiştirmek arasında büyük bir benzerlik vardır. Yeter ki inanasın…


Bisiklet-101: Yeni Başlayanlar İçin Bisiklete Dair Birkaç Kısa Hatırlatma

69fdf12b8fcda1abd6beb0874fef2441

Blogun genel çizgisinin bir hayli dışında ama ismiyle paralel bir yazı olacak bu. Zaman zaman bisiklet üzerine soru soranlar oluyor bana. İşin profesyoneli olmasam da bisiklete dair temel bilgilerimi bazı arkadaşlarla paylaşıyorum. Mümkün mertebe çok çok basit bir dille anlatmaya çalışacak ve teknik tabirler kullanmayacağım. Bunun bir sebebi şu: Geçenlerde bir arkadaşla bisiklet üzerine konuşurken ona “gidon”lardan bahsediyordum. Biraz dinledi, sonra bana gidon ne, dedi, ya şuna direksiyon desene. Haklıydı çünkü o bir gidon olduğu kadar aynı zamanda bir direksiyon da. O yüzden hiç bilgisi olmayan arkadaşlar da belki faydalanır diye daha az teknik bir dil kullanacağım.

Nasıl bir bisiklet almalıyım sorusuyla karşıma çıkan dostlara ilk sorduğum ne kadar parası olduğu oluyor genelde. Acımasız bir soru gibi gelebilir size belki ama şöyle bir ayrıntılı bakayım derseniz 250 liraya da bisiklet bulabilirsiniz, 25 bin liraya da… Yani aslında temel meselemiz bisikletten ne istediğimiz. Bir bisiklet alacaksanız, kendinize şu temel soruları sormalısınız siz de:

1. Ne kadar bütçem var?
2. Bisikletimi ne sıklıkta kullanacağım?
3. Bisikletimi nerelerde kullanacağım?

DAhtRhwXkAA3buS

Yakın zamanda aldığım Lapierre Shaper 200. Tipik bir yol (yarış olarak da geçer) bisikletinden en büyük farkı gidonun (direksiyon) düz gidon olması. Aşağıda bir yol bisikleti de paylaşacağım, farkı daha net göreceksiniz.

Soruları genişletebilirsiniz mutlaka. Aslında otomobillere aşina olanlarınız varsa durumu daha iyi anlayabilirler belki. Çünkü bir bisiklet almanın temel olarak bir otomobil almaktan farkı yok. Örneğin nasıl bir kadrosu olmalı sorusu, bu sorulardan birisi. Bu soru şuna benziyor: Sedan otomobil mi alsam, hatchback mi? Çok mu abartılı oldu? Bence değil. Ama bu, Bisiklet-102 dersinin bir alt başlığı olabilir belki. O yüzden şimdilik geçiyorum. Sadece dışarıdan göründüğü kadar basit bir uğraş olmadığını vurgulamak istediğim için bu örneği verdim.

Nasıl Bir Bisiklet Almalıyım?
Valla bilmiyorum. Sana nasıl bir bisiklet lazım? O zaman şöyle yapalım, temel olarak bisiklet türleri hangileri, bir göz atalım. Piyasada en yaygın kullanılan bisiklet türleri şöyle:

12-5F6A1026Yol/Yarış Bisikletleri:
Bu bisikletleri genelde bisikleti bir yaşam biçimi haline getirmiş ve hobiden ziyade spor amaçlı da bisiklet kullanan insanlar tercih ediyor. Bunların en büyük özelliği sadece temiz asfalt zeminde kullanılmaları. Çünkü lastikleri çok ince ve pürüzsüz. Buna bağlı olarak, örneğin ıslak veya kaygan zeminde yol tutuş problemi yaşayabilirsiniz. Ancak en büyük artısı tam anlamıyla bir hız performansı bisikleti. Zaten yarış bisikleti… Adı üstünde. Bu arada, bu demek değil ki bisikleti sadece asfaltta kullanabilirsiniz. Dikkatli bir sürüşle hafif bozuk zeminlerde de kullanmanız mümkün. Ama lastiklere dikkat, çünkü patlama ihtimali, bozuk yolda, bir MTB’ye (Mountain Bike) göre çok daha yüksek. Bu bisikletler, bisikletle ilk tanışacak olanlar için tercih edilen bir tür değil. Zaten herhangi bir bisikletçiye gittiğinizde, ilk kez bisiklet alacağım derseniz size bir yol/yarış bisikleti tavsiye etmez. Günübirlik turlar ve performans sürüşleri tercih edilen yol/yarış bisikletleriyle uzun süreli tura çıkmanız da alınası bir risk değil gibi. Ama işin bir adım ötesine geçtiğinizde bu bisikletlere ister istemez merak saracaksınızdır.

20161031_165225-01.jpeg

Yaklaşık 3,5 yıl kullandığım Carraro Sportive 227 Tur Bisikletim. Lapierre’i almadan önceki bisikletim buydu. Fiyat performans açısından piyasada bulabileceğiniz en iyi bisikletlerden birisi. Güncel fiyatı 1850 lira civarı.

Şehir/Tur Bisikletleri:
Hybrid bisiklet olarak da geçer bu bisikletlerin isimleri. Bir önceki bisikletim görselde de görebileceğiniz üzere böyle bir bisikletti. Bu bisikleti şehir içinde, gündelik sürüşlerde kullanabileceğiniz gibi birkaç güne yayılmış uzun planlı  turlarınızda da tercih edebilirsiniz. Özellikle şehir hayatına uyum sağlamış, son derece nitelikli bisikletler. Hybrid (Kırma) olmasının sebebi ise donanımından geliyor. Bu bisikletler yol bisikletleri ile MTB’lerin belli özelliklerinin birleştirilmesi ile oluşturulmuş. Örneğin lastikleri MTB kadar kalın, yol bisikleti kadar ince değil. Tercihen ön süspansiyonlu modelleri bozuk zeminde ilerlerken sarsıntıyı daha az hissetmenize yardımcı olur. Bu anlamda isminin hakkını veren bir bisiklet türü. Tabi ki bunlar da kendi içlerinde alt türlere ayrılıyor. Örneğin şehir bisikleti dendiğinde akla bir şey gelirken tur bisikleti dendiğinde farklı bir şey canlanıyor. Sayfayı görsellerle doldurmak istemediğimden tipik bir şehir bisikleti nasıl olura dair bir görsel paylaşmayacağım. Google görsellere “city bike yazarsanız ne demek istediğimi daha net göreceksinizdir. Gündelik hayatta, şehir içinde, kısa mesafeli performas sürüşlerinde bu bisiklet tipi işinizi görecektir.

549198MTB:
Mountain bike, yani dağ bisikleti: Dağ bisikletinin (kişisel bir yorum ama) bende hissettirdiği en önemli özellik kendimi diğer bisiklere göre daha güvende hissetmem. Çünkü kalın lastikleri yol tutuşunu güçlendiriyor. Islak ve kaygan zeminlerde bile çekinmeden (siz yine de biraz çekinin, temkinli olmakta fayda var) yaşayabileceğiniz bir sürüş keyfi veriyor size. Bu bisikletleri, diğer bisikletleri kullandığınız her yerde kullanabilirsiniz. Ama, örneğin pırıl pırıl asfalt zeminde bir yol bisikletine göre sizi daha fazla yorar, daha fazla enerji harcayarak daha az mesafe almanıza sebep olur. Bu yüzden genelde asfalt zeminde bisiklet kullananlar MTB değil yol bisikletini tercih ederler. Şehir içinde ise en az şehir/tur bisikletleri kadar yaygındırlar. Ancak ben yine de çok bozuk, pürüzlü yollarda kullanmayacaklar için MTB tavsiye etmiyorum. Dediğim gibi, bu işin önemli bir kısmını enerji tüketimi oluşturuyor ve düz yolda MTB kullanmak sanki performansı düşürüyor gibi geliyor bana. Kişisel fikrim.

dahon-train-tracks.jpgKatlanabilir Bisiklet:
Katlanabilir bisikletler bizim memlekette özellikle son yıllarda moda oldular. Laf aramızda ben bu bisikletle, bisiklet kullanıyor hissine kapılamıyorum maalesef. Yani bana o tadı vermiyor. Ama günümüzde şehir hayatının verdiği problemlerden tutun da ergonomik oluşu; metroda otobüste rahatça yanınıza alabileceğiniz şekilde katlanabilmesi gibi etmenler bu bisikletlerin tercih edilmesine sebep oluyorlar. Gündelik hayat için oldukça kullanışlı yani. Bir de muhafaza probleminiz varsa şayet, bisikleti evimde nerede saklayacağım gibi, bu bisiklet oldukça ideal. Ama fiyatları hiç de tipleri gibi küçük değil, buna dikkat. Normal bisikletler gibi bir fiyat aralığına sahipler. Bu tipte bisiklet almak isteyenlere Dahon ve Cern markalarını tavsiye ederim. Özellikle Dahon çok yaygın, gayet de güzel katlanabilir bisikletler üretiyorlar.

Farklı bisiklet türleri de mevcut. Hepsine tek tek değinmedim ama temel olarak bu bisikletler, piyasada en fazla görebileceğiniz bisiklet türlerinden. Örneğin koca lastikli Fat Bike’larla dağdan dağa uçabilirsiniz. Çok yaygın bir bisiklet türü değil, özellikle de bizim memlekette. Veya yarış bisikleti kadrosuna MTB lastiği takarsanız Cyclocross Bike olur ki bunun da kullanım alanı farklı. Demem o ki her kafaya, her bütçeye, her yola uygun bir bisiklet türü var. Yeter ki siz bisiklet sürmek isteyin. Şimdi birkaç sıkça sorulan soruya kısa cevaplar verip yazıyı sonlandırayım, zaten uzattım. Uzun yazılar okunmuyor, sıkılıyorsunuz. Biliyorum.

b8a19e60cc3e3d69629f17e522e34300

Bisikletimin Kadro Boyu ve Jant Boyu Önemli mi?
Bu nasıl soru? Tabi ki önemli. Hatta ikisi aynı anda önemli. Tıpkı ceket ya da tişörtler gibi bisikletlerin de medium, large gibi bedenleri var. Kadro boyları buna bağlı olarak değişiyor. 52, 54… vs. Daha küçükleri de var. Örneğin boyunuz 1.70 altı ise 54 kadro boyunca bir bisiklet almanız sizin için ufak bir problem teşkil edebilir. Ufak mı dedim? Pardon…

V Fren mi Disk Fren mi?
Ne istediğinize bağlı. Bilmeyenler için V fren dediğimiz, klasik pabuçlu frenler. Çocukken kullandığımız bisikletlerde de olan cinsten. Disk fren ise (ki hidrolik disk ve mekanik disk diye ikiye ayrılıyor. Hidrolik çok daha yaygın.) motosikletlerde, hatta otomobillerde de teknik olarak kullanılan cinsten. Disk fren, V frene göre daha daha çabuk kavrar, daha kısa mesafede durur. V fren janttan kavrarken, disk fren göbekten kavradığı için akort bozulmalarından etkilenmez.  V fren, disk frene göre daha hafiftir. Dolayısıyla bisikletinizin de daha hafif olmasına yardımcı olur. (Bisiklette hafiflik inanılmaz önemli bu arada. İnsanlar 100 gram daha hafif olacak diye bir sürü para verip parça değiştirebiliyor.) Disk frenin dezavantajı, bakımı. Olası bir hasar durumunda kendi başınıza onarmanız zor olabilir, bir bilene danışmanız lazım. Ama V fren öyle değil. En kötü ihtimalle teli koparsa veya pabuç eskirse değişirsiniz olur biter. Ben ikisini de kullandım. Disk fren daha havalı görünmesine rağmen özellikle yol bisiklerine bakarsanız, çok üst düzey olanlarında bile V fren kullanıldığını fark edersiniz. Burada işte hafiflik devreye giriyor. Şehir içi kullanımlarında disk frenin çok da gereği. Ki ben disk frenli bir bisikletten V frenli bir bisiklete döndüm. Tercih sizin.

7ea270cb8a6ea89f64accdb4a7b96488

Bisiklette Marka Önemli mi?
Bisiklette markadan ziyade donanım önemli. Bu tabi marka ile paralel giden bir şey ancak her pahalı bisiklet, o fiyatı eder diye de bir şey yok. Örneğin kendi eski bisikletim olan Carraro Sportive 227’den bahsedeyim. Carraro TL üzerinden satılan bir bisiklet. Türkiye’de üretiliyor. En büyük artısı arka değiştirici (vites attırıcı) Deore (Shimano’nun bir modeli, vites takımlarında da en yaygın marka takdir edersiniz ki Shimano’da. Deore, Altus, Acera vs. gibi modelleri, özellikle tur bisikletlerinde yaygın kullanılan modeller.) ön değiştici Altus’tu. Bu donanıma sahip Euro üzerinden satılan herhangi bir muadil bisikleti Carraro’dan çok daha yüksek bir fiyata alma ihtimaliniz çok yüksek. Ancak tek unsur vites takımı ve değiştiriciler değil tabi. Kadro kalitesinden tutun da jantlar, lastikler, gidon, sele vs. gibi pek çok öğe bisikletin karakterini ve fiyatını belirleyen unsurlar. Ama markadan ziyade donanım odaklı gitmenizi tavsiye ederim. Bianchi alayım ya da Lapierre alayım değil de, kadrom şöyle olsun, şu takımlar olsun gibi tercihlerle yola çıkmanızı tavsiye ederim.

Süspansiyon (Amortisör) Gerekli mi?
Nerede kullanacağına bağlı olarak bu soru da değişir. Örneğin düz, temiz yolda süspansiyon enerjinizi fazladan emer. Daha rahat değil, aksine sizi rahatsız eder. Bu yüzden düz maşalı bisikletler temiz yollarda daha ideal. Öte yandan hafif bozuk yollarda süspansiyon işinizi görebilir. Bana sorarsanız şehir hayatı için çok fazla gerekli değil. Tercih sizin.

0d8e37074546bb9a7e21c9600d678465

Çok güzel bir illüstrasyon ama siz yine de bisiklet kullanırken telefonunuzu bir kenarda bırakın…

Peki ya güvenlik…
Güvenlik her şeyden önemli. Ne olursa olsun, kendinize ne kadar güvenirseniz güvenin kesinlikle kasksız yola çıkmayın. O hiçbir halta yaramadığını sandığınız kask, hayatınızı kurtarabilir. Vücudunuzdaki en önemli bölge kafanız. Kafatası kırıkları kolay müdahale edilemeyen, ölümcül hasarlara sebep olabilen durumlardır. Aşırı hız yapmayın, kasksız yola çıkmayın. Araçlar kadar yayalar da tehlike oluşturabiliyor. İki kere dikkatli olmanız gerek bu yüzden. Maalesef ülkemizde bisiklet yolları yeterince yaygın olmadığı gibi olanlar da efektif kullanılamıyor. Halkımız da bisiklete karşı çok duyarsız ve bilinçsiz. Ama insanlara bisikleti anlatarak işe başlayabiliriz. Denemeye değer.

*

Bisikletle ilgili sorular bitmez mutlaka. Sorusu olanlara mutlaka yardımcı olmaya çalışırım. Pek çok arkadaşımı bisiklet sahibi yaptım, mutluyum. İlgilenen olursa yardımcı olmak çok isterim. Burada yazdıklarım temel bir iki bilgi. Bunun haricinde Youtube üzerinde güzel kanallar var. Ayrıca bisikletforum.com mutlaka uğramanız gereken bir yer. Aradığınız hemen her şey orada mevcut. Twitter’da Bisikletli Ulaşım Platformu’nu takip edin derim. Piyasada nitelikli bisiklet dergileri var. Pedal gibi, Cyclist gibi… Onlara da bakabilirsiniz. Şimdilik benden bu kadar. Unutmayın: Bisiklet varsa, problem yok.

ad0e2c0ba952c67e1ca4cf8cbecc5b11

 

 


Kent İnsanının Yeni Haritası: Tekme Tokatlı Şehir Rehberi

 

Tekme Tokatlı Şehir Rehberi

Kent İnsanının Yeni Haritası: Tekme Tokatlı Şehir Rehberi *

Mevsim Yenice’yi 2015’te aldığı altKitap öykü ödülünden ve iki yıl üst üste farklı dosyalarla katıldığı ve ikisinde de dikkate değer görüldüğü Yaşar Nabi Nayır Gençlik Ödülleri’nden tanıyor olabilirsiniz. Ödülleri bir kenara bırakırsak –ki benim için bir şey ifade etmiyorlar- özellikle son zamanlarda farklı dergilerde sık sık öyküleri yayımlanan bir isim Mevsim Yenice. Bu anlamda bakarsak öyküde oldukça üretken ve kendini yenilemeye çalışan bir isim olduğunu söyleyebiliriz onun. Bu üretkenliği nihayet edebiyat dergilerinin sınırlarını aşarak kitaplaştı. İlk öykü kitabı “Tekme Tokatlı Şehir Rehberi” yakın zamanda Everest Yayınları’ndan çıktı.

Tekme Tokatlı Şehir Rehberi toplamda on bir öyküden oluşuyor. Bir ilk kitap için ideal sayılabilecek bir sayı. İlk kitaplar her zaman bir riski de beraberinde taşır maalesef. Hele de ismi çok fazla bilinmeyen bir yazarsa kitabı çıkan, okurun öykülere temkinli yaklaşması ve daha ikinci öyküden kitabı bir kenara bırakması zaman zaman muhtemel olabiliyor. Mevsim’in avantajı, isminin sık sık öykü dergilerinde görünmesi. Ama ne yazık ki edebiyat dergilerine sınırlı sayıda ilgi duyan bir okur kitlesi var Türkiye’de ve belki pek çok başka genç öykücü gibi Mevsim’in de gözden kaçmış olması muhtemel. Her neyse… Bu mesele belki bir başka yazının konusu olabilir. Mevsim’in kitabına dönersek, belki en sonda söylenmesi gerekeni en başta söyleyeceğim, mutlaka zaman ayırılması ve şans verilmesi gereken bir kitap Tekme Tokatlı Şehir Rehberi. Hatta bir adım ileriye gidip, bir ilk kitap için gayet başarılı ve iddialı olduğunu söyleyebilirim.

Mevsim’in öykülerini genel çerçevede tanımlamak gerekseydi herhalde onlara ‘kentli öyküler’ derdim. Kentli öyküler çünkü gerek öykülerin yapısal bütünlüğü gerekse karakterlerin kurgusal dünyası son derece modern bir çizgide. ‘Kalabalıklar içerisinde yalnız bireylerin hikayeleri’ gibi klişe bir tanıma kaçmak istemem ama yine de Mevsim’in öykülerinde sık sık bu modern birey tipine denk gelmek mümkün. İşte, bu modern dünyanın içerisindeki bireylerin birbirleriyle ilişkilerinin büyük ölçüde kent dili ile kurulduğu bir atmosferi var öykülerin. Bu ilişkiler kimi zaman dede-torun, kimi zaman karı-koca, kimi zaman baba-oğul, kimi zamansa arkadaş ilişkileri oluyor. Dikkatimi çeken ana noktalardan birisi, öykülerin temel kurgusunda iki ana karakter olduğu ve hikayelerin büyük ölçüde bu iki ana karakter üzerinden şekillendiği yönünde. Hikayelerde başka karakterler de yok değil tabi ki ancak öykülerin genel çerçevede lokomotifini oluşturan bu ikili ilişkiler oluyor. Zaman zaman tekrara kaçıyormuş gibi görünse de öykülerdeki karakterlerin değişkenliği hem kurguya hem de dile yansıyor ve metin, tekrara kaçıyormuş yanılgısından hemen kurtarıyor okuru.

Mevsim’in öykülerinin bir başka dikkat çekici noktası da diyalog. Uzun bir süredir Türkçe öyküde diyalog probleminin olup olmadığı bazı eleştirmenlerce konuşulmuştur. Öyküde illa da diyalog olmalı mı meselesi bu problemin ana vurgusu olarak bir köşede kalsın. Mevsim’in öykülerinde ise diyaloglara sık sık denk geliyoruz. Bu da okuru düz bir anlatının içinde hapsolmaktan kurtarıyor muhakkak. Diyalogların kuruluş biçimi ise son derece akıcı. Okuru yormayan, zihni tırmalamayan ve karakterlerin ruh hallerine çoğu zaman son derece uygun bir üslupla verilen bu diyaloglar öykülerin çıtasını bir tık yukarıya taşıyor bana kalırsa. Üslubun temel öğesi ise tabi ki sadece diyaloglar değil. Tadında ve aşırıya kaçmayan betimlemeler öyküleri zenginleştiriyor. Öykü gibi dar alanda kısa paslaşmayı zorunlu kılan bir türde betimlemenin dozunu tutturmak pek de kolay değildir diye düşünüyorum. Mevsim’in öyküleri ise büyük ölçüde bu dozu tutturuyor. Belki zaman zaman betimlemelerin zayıf kaldığı, anlatımın az da olsa sekteye uğradığı noktalar olduğu düşünülebilir ancak bu durum metnin genel bütünlüğüne zarar vermiyor ve akıcı üslubun da etkisiyle bir çırpıda öykünün son cümlesinde buluyor okur kendisini.

Baştan beri akıcı olduğunu vurguladığım Tekme Tokatlı Şehir Rehberi’nin üslubuna yalın bir dil de eşlik ediyor. Belki de bu yalın dil sayesinde diyaloglar daha sağlam, karakterler daha dik ve kurgu daha net duruyor. Gereksiz ayrıntılarla boğulmayan öyküler sadece kendi meselesine odaklanıyor. Başta da söylediğim gibi bu mesele büyük ölçüde modern insanının hikayesi. Olabildiğince yalın bir dille kurulan bu hikayelerin en güzel yanlarından biri ise yine aşırıya kaçmayan, okuru yormayan bir humora sahip olması. Belki son derece kişisel bir yorum olacak ama eklemem gerek; özellikle son birkaç yılda genç öykücülerin bazılarında, belki birtakım çevrelerde, ortaya çıkan vıcık vıcık bir mizah anlayışı var. Öyküde komiklik yapmak, sırf komik olsun diye gereksiz dil oyunlarına başvurmak başka bir şeydir; anlattığın hikayenin kendi içerisinde komik olması ise başka bir şey. Örneğin Mevsim’in Açık Arttırma adlı öyküsü, “Rahmetli dedem kendini Freud sanırdı.” cümlesi ile başlıyor ve kendini Freud sanan bu adamla torunu arasında geçen trajikomik hikaye anlatılıyor. Bu öykü aslında büyük bir komikliğin üzerine kurulmuş değil ama yazar zaman zaman dede ile torun arasında geçen hikayeyi öyle trajik anlatıyor ki okurun bu acıklı duruma gülümsemesi içten bile olmuyor. Öykünün bir yerinde dedesi için “İnsan bunamamak için, elden ayaktan düşmemek için kendini tutar mı? Dedem tuttu. Gözlerimle gördüm.” diyen Ahmetcan’ın bu cümlesi, bahsettiğim ‘dozunda mizah’ın rengini gösteren örneklerden sadece biri belki de.

Uzatmayalım. Gözden kaçırma ihtimalimin olduğu pek çok nokta ile birlikte Mevsim Yenice’nin Tekme Tokatlı Şehir Rehberi adlı ilk öykü kitabı, üzerinde epeyce çalışılmış bir ilk kitap izlenimi veriyor. Umuyorum ki hak ettiği değeri görür. Gerek özellikle üzerinde durduğum diyalog zenginliği, gerek dozu iyi ayarlanmış betimlemeler ve humor ile birleşen akıcı anlatımı, Mevsim’in öykülerini ortalama öykü çizgisinin üzerine taşıyor bana kalırsa ve çok da yabancısı olmadığımız modern kent insanının yaşamından başka başka ve şahsına münhasır kesitler sunuyor okura. Gerisi ilk kitaplardan korkmayan cesur okurlara kalmış…

____________________________
* Bu yazı, 13 Nisan 2017 tarihli Star Gazetesi’nin kitap eki olan Star Kitap‘ta yayımlanmıştır. Yazının gazetede (bir hayli kısaltılarak) yayımlanan hali aşağıdaki gibidir.

Tekme Tokatlı Star 1Tekme Tokatlı Star 2

 


Alıntı Defterim: Albert Einstein – Dünyamıza Bakış

Albert_Einstein

Bana öyle geliyor ki, toplumun sınıfları arasındaki ayrılıklar haksız ve yersizdir; bu ayrılıklar, aslında, zorbalığa dayanmaktadır. Ayrıca şuna da inanıyorum ki, sade ve kendi halinde bir yaşayış, beden ve kafa bakımından herkes için daha iyidir.

*

İnsanın filozofik anlamdaki özgürlüğüne hiç de inanmıyorum.

*

Schopenhauer’in «Bir insan istediğini yapar ama, istediğini istiyemez» sözü ta gençliğimde içime işlemiş ve gerek kendi hayatımdaki gerek başkalarının hayatındaki sıkıntılar karşısında sürekli bir avunma, tükenmez bir sabır ve hoşgörü kaynağı olmuştur. Bu düşünce, insanın kolayca elini kolunu bağlayan sorumluluk duygusunu yumuşatır, gerek kendimizi gerek başkalarını gereğinden çok ciddiye almamızı önler; humur’a (gülen düşünceye ) yer veren bir hayat görüşüne götürür bizi.

*

[…] rahatlık ve mutluluğa, hiç bir zaman birer amaç gözüyle bakmadım.

*

Yolumu aydınlatan, bana durmadan yaşama sevinci ve cesareti veren ülküler, İYİLİK, GÜZELLİK ve DOĞRULUK olmuştur.

*

Ben tek başına düşünen bir insanım, dar anlamıyla hiç bir zaman bütün yüreğimle ne devlete bağlı kalmışımdır, ne ana yurda, ne dostlar çevresine, ne de aileye.

*

Herkes saygı görmeli ama, hiç kimseye tapılmamalıdır.

*

Hayatın sırlarıyla karşı karşıya gelmek, korku ile de karışarak dinleri yaratmıştır. Ulaşamayacağımız bir şeylerin var olduğunu bilmek, ancak en ilkel bir biçimde anlayabileceğimiz en derin aklın ve en parlak güzelliğin belirtilerini görmek, bu bilgi ve bu gerçek dindarlığın tâ kendisidir, işte bu anlamda, ve yalnız bu anlamda, derinden dindar olan insanlara katılıyorum. Kendi yarattıklarını cezalandıran ya da ödüllendiren, biz insanlarınkine benzer istekleri olan bir Tanrıyı benim aklım almaz.

*

Bir insanın gerçek değeri, her şeyden önce, kendinden kurtulmayı, ne ölçüde ve ne yolda başardığına bakılarak anlaşılır.

*

[…] ilkel insanda dinsel düşünceleri yaratan korkudur her şeyden önce: Açlık korkusu, vahşi hayvan, hastalık, ölüm korkusu. Varlığın o döneminde, olayların nedenleri arasındaki ilişkileri anlamaya gücü yetmeyen insan kafası az çok bize benzer varlıklar uydurmuş ve korkuları olayları onların isteklerine ve eylemlerine bağlamıştır.

*

Hiç bir belli Tanrı düşüncesine ve hiç bir Tanrıbilime götürmeyen kozmik din duygusu insandan insana nasıl geçebilir? Bence bu duyguyu, ona yatkın olanlarda uyandırmak ve diri tutmak, sanatla bilimin en önemli görevidir.

*

İnsan bütün öbür canlılar gibi yaradılıştan gevşektir. Onu uyaran, dürtükliyen olmazsa, hemen hiç düşünmez, törelerine ve alışkanlıklarına uyarak bir otomat gibi yaşar.

*

Zamanımızın bu yargısı bir yana, ödevimiz ulu ve dayanıklı varlıklarımız arasında hayata değer veren ne varsa onları korumak ve çocuklarımıza atalarımızdan aldığımız kültür mirasını daha arı ve daha zengin olarak aktarmaktır.

*

[…] teknoloji, ya da uygulamalı bilim, insanlığı son derece ciddi bir takım sorunlarla karşı karşıya getirmiştir, insanlığın yaşaması, bu sorunların yararlı bir yoldan çözümlenmesine bağlıdır. Yapılacak şey, yeni bir takım toplumsal kurumlar ve gelenekler yaratmaktır. Öyle kurumlar ki, onlar olmadıkça, yeni âletler, ister istemez insanlığın başına belâların en büyüğünü açabilir.

*

Citizen-Einstein 1940

Albert Einstein 1940’da ABD vatandaşlığını resmen kabul ederken.

Yeryüzündeki koşulların düzelmesi salt bilimsel buluşlardan çok insan geleneklerinin ve ülkülerinin gerçekleşmesine bağlıdır. Ahlâklı bir yaşama düzeninin gelişmesi bakımından Konfüçyüs’ün, Buddha’nın, İsa’nın ve Gandhi’nin yaptıkları, bilimin, herhangi bir zamanda yapabileceğinden çok daha önemlidir bence.

*

Yaşantılarımıza, çabalarımıza bakarsak, neredeyse bütün davranışlarımızın, isteklerimizin, başka insanların varlığıyla bağlı olduğunu görürüz. Bütün tabiatımızın, toplumsal hayvanlara benzediğini anlarız. Başkalarının yetiştirdiğini yiyip, başkalarının diktiğini giyip, başkalarının yaptığı evlerde oturuyoruz. Bilgimizin ve inançlarımızın büyük bir kısmı, bize başkalarının yarattığı bir dil aracılığıyla gene başkaları tarafından verilmiştir. Dil olmasaydı, akıl gücümüz, gelişmiş hayvanlarla kıyaslandığında çok düşük kalırdı; bu yüzden şunu kabul edelim ki, hayvanlara karşı üstünlüğümüzü bir toplum içinde yaşamamıza borçluyuz. Birey doğumundan beri tekbaşına bırakılırsa, duyularında ve duygularında aklımızın alamayacağı kadar ilkel ve hayvanımsı kalır. Birey ne ise odur, varlığından gelme büyük bir erdemliği yoktur onun, besbelli. Maddi ve mânevi varlığı beşikten mezara giden büyük bir insan toplumunun bir parçasıdır o.

*

Koyun sürüsü gibi kitleler, iki hafta içinde gazeteler tarafından öylesine bir heyecan ve telâşa düşürülebilirler ki, bu insanlar başta bulunan bu işlerle ilgili bir kaç partinin değersiz amaçları uğruna ölmek ve öldürmek için üniformaları geçiriverirler sırtlarına.

*

İnsana yiyecek içeceğini, giyeceğini, oturacağı yeri, çalışma araçlarını, konuştuğu dili, düşünce biçimlerini ve, büyük ölçüde, özünü sağlayan «toplum»dur. İnsanın hayatı, şu küçük «toplum» sözcüğünün arkasında saklı olan geçmişteki ve bugünkü milyonlarca insanın çabası ve yeteneğiyle yaşanır duruma gelmiştir.

*

İnsan, kendini topluma adayarak, kısa ve tehlikelerle dolu hayatta bir anlam bulabilir ancak.

*

Ahlakdışı bir eylemin ne olduğunu kişinin bireysel yargısı ve vicdanı belirler.

*

Uzun süren hayatım boyunca bütün gücümle elle tutulabilir gerçekliğin yapısını anlamaya çalıştım. İnsanların daha varlıklı olmaları yolunda, haksızlığa ve baskıya karşı, ya da geleneksel insan bağlarının düzelmesi için düzenli bir çaba göstermedim. Yaptığım sadece şuydu: Uzun aralıklarla, susmanın bir suçu paylaşmak ya da yüklenmek olacağı toplumsal çıkmazlar ve mutsuzluklar karşısında açıkça ne düşündüğümü bildirdim.

*

Amerikalıların toplumsal görüşünde karanlık bir nokta var. Eşitlik duyguları ve insan onuruna olan saygıları, özel olarak beyaz renkli insanlarla sınırlanmıştır. Bu sonuncuların bazılarına karşı bir takım ön yargıları bile var. Bir yahudi olarak bunların tamamiyle farkındayım. Ama, bunlar «beyaz» ların kara renkli kendi yurttaşlarına, özellikle Zencilere karşı olan tutumları yanında önemsiz kalmaktadır. Kendimi bir Amerikalı saydığım ölçüde bu durum üzüntümü arttırıyor. Düşüncemi apaçık söyleyerek suç ortaklığı duygusundan kurtulabilirim ancak.

*

İnsanın yaptığını başkalarına beğendirme isteği toplumun bağlayıcı güçlerinin en önemlilerinden biridir. Ancak, bir duygular karmaşığı olan bu isteğin içinde yapıcı ve yıkıcı güçler içi içe girmiştir. Beğenilme, görülme isteği sağlam, temiz bir itkidir, ama başkasından, okul arkadaşından daha iyi, daha güçlü, daha akıllı olarak tanınmak isteği insanı kolayca aşırı bir benciliğe düşürebilir, ki bu da hem kendisine hem de topluluğa zararlı olabilir.

*

Eğitim, okulda öğrenilen herşeyi unuttuktan sonra geriye kalan şeydir.

*

Okullar genç insanlara eleştirsel bir kafa ve toplum bilincine varmış bir tutum verebiliyorlarsa, gerekeni yapmış olurlar.

*

dunyanin-en-buyuk-bilim-insanlarindan-olan-albert-einstein-hakkinda-daha-once-duymadiginiz-15-bilgi-a607c1

The Sun, 18 Nisan 1955 tarihli sayısında Einstein’ın ölümüne bu şekilde yer verdi.

[…] her yurttaşın, ülkesindeki anayasa haklarım savunma konusundaki sorumluluğu eşit ölçüdedir. En geniş anlamı ile «aydın»ın ise daha büyük bir sorumluluğu vardır, çünkü belli bir eğitim görmüş olması yüzünden aydının kamu oyunu etkilemesi daha kolaydır. Bu da bizi zorba bir yönetime sürüklemek isteyenlerin aydınları ürkütmek ve susturmak için neden bu kadar çırpındıklarını açıklıyor.

*

İnsana bir uzmanlık öğretmek yetmez. Bununla insan, doğrusunu isterseniz, işe yarar bir makine olur ama, tam, eksiksiz bir kişilik kazanamaz. Elde edilmeye değer bir şeye coşkunlukla yönelmesi gerekir onun. Bir güzellik ve ahlâkça iyilik duygusu edinmelidir. Yoksa, insan uzmanca bilgileriyle, dengeli bir biçimde gelişmiş bir insandan çok, iyi eğitilmiş bir köpeğe benzer. Komşusu ve topluluk karşısında bir tutumu olabilmesi için, insanların dürtülerini, özlemlerini ve acılarını anlamaya çalışması gerekir.

*

[…] her çağın insanı kendisi için «doğru» olanı bulmaya çalışmak zorundadır…

*

Dindar barışsever dedikleri insanlardan değilim. Üstelik, kılını bile kıpırdatmadan kesilip biçilmektense savaşmayı daha doğru buluyorum. Hitler Almanya’sında da tutulacak tek yol buydu. Tek yanlı bir silâhsızlanmayı da savunmuyorum. Benim önerdiğim yol uluslarüstü bir denetlemeye dayanan silâhlı barış düşüncesidir.

*

Her hükümet özü bakımından bir kötülük taşır kendinde. Yani soysuzlaşarak zorbalığa kaymaya elverişlidir.

*

Yılların ağırlığı ile beli bükülen birine, ne de olsa, bir kurtuluş gibi gelecektir ölüm; yaşlandığım, ölümü artık ödenmesi gereken eski bir borç olarak gördüğüm için derinden duyuyorum bunu. Ama gene de bu ödeşmeyi geciktirmek için elinden geleni yapıyor insan. Doğanın bizimle oynadığı oyun böyle işte.

dünyamıza bakış